Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, là sự kiện chính trị trọng đại của đất nước, thể hiện quyền làm chủ của Nhân dân trong việc lựa chọn những đại biểu tiêu biểu về trí tuệ, bản lĩnh và trách nhiệm để đại diện cho ý chí, nguyện vọng của mình tại cơ quan quyền lực nhà nước ở Trung ương và địa phương.

Đại biểu Quốc hội có vị trí, vai trò là hạt nhân trung tâm của Quốc hội. Do đó, kết quả cuộc bầu cử có ý nghĩa quyết định trực tiếp đến chất lượng, hiệu lực và hiệu quả hoạt động của Quốc hội - cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, giữ vai trò lập hiến, lập pháp, giám sát tối cao và quyết định những vấn đề quan trọng của quốc gia. 

Mỗi khóa Quốc hội đều phản ánh trình độ phát triển của nền dân chủ, năng lực quản trị quốc gia và yêu cầu của từng giai đoạn lịch sử. Khi nhiệm vụ trọng tâm đặt ra là ổn định thể chế, hoàn thiện khung pháp luật, ứng phó với những biến động lớn trong và ngoài nước, thì Quốc hội khóa mới được kỳ vọng phải chuyển mạnh từ “hoàn thiện” sang “dẫn dắt, mở đường cho phát triển”, từ phản ứng chính sách sang kiến tạo dài hạn. Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình, với khát vọng phát triển nhanh, bền vững và tự chủ, tự cường thì chất lượng đại biểu được cử tri lựa chọn sẽ quyết định tới năng lực lập pháp thực chất, giám sát hiệu quả và quyết sách kịp thời; qua đó nâng cao vai trò trung tâm của Quốc hội trong việc đồng hành cùng Chính phủ, khơi thông nguồn lực, tháo gỡ điểm nghẽn và chuyển hóa ý chí, nguyện vọng của Nhân dân thành động lực phát triển quốc gia.

Kết quả của cuộc bầu cử đồng thời cũng có ý nghĩa quyết định đối với chất lượng, hiệu lực và hiệu quả hoạt động của Hội đồng nhân dân các địa phương trong nhiệm kỳ 2026 - 2031, bởi đó chính là nền tảng hình thành bộ máy quyền lực nhà nước ở địa phương, nơi trực tiếp quyết định và giám sát việc thực hiện các chủ trương, chính sách sát với thực tiễn, sát đời sống Nhân dân. Việc lựa chọn được những đại biểu HĐND đủ tâm, đủ tầm, am hiểu thực tiễn và gắn bó với cử tri sẽ góp phần nâng cao năng lực quyết nghị, tăng cường giám sát, thúc đẩy quản trị địa phương trở nên minh bạch, hiệu quả, qua đó chuyển hóa kịp thời ý chí, nguyện vọng của Nhân dân thành các quyết sách đúng đắn, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và củng cố niềm tin của Nhân dân trong giai đoạn mới.

Như Tổng Bí thư Tô Lâm cũng đã nhấn mạnh: thành công của cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 sẽ tạo bước khởi đầu quan trọng cho việc xây dựng, kiện toàn bộ máy Nhà nước nhiệm kỳ mới, tạo nền tảng chính trị - xã hội vững chắc để triển khai thắng lợi Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng. Đây cũng là dịp để khẳng định năng lực lãnh đạo của Đảng, hiệu lực quản lý của Nhà nước và hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị trong bối cảnh vừa hoàn thành sắp xếp tinh gọn tổ chức bộ máy, sáp nhập đơn vị hành chính, tổ chức lại chính quyền địa phương theo mô hình hai cấp.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Chủ tịch Hội đồng Bầu cử quốc gia khi phát biểu trong các phiên họp của Hội đồng bầu cử Quốc gia, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, cũng như trong nhiều cuộc giám sát, kiểm tra thực tế tại các địa phương và phát biểu chỉ đạo trên nhiều diễn đàn chính thức, đã liên tục nhấn mạnh những yêu cầu mang tính xuyên suốt, thể hiện quyết tâm chính trị cao độ trong công tác chuẩn bị đảm bảo cho cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 diễn ra thành công tốt đẹp, thực sự là “Ngày hội non sông”.

Theo Chủ tịch Quốc hội, cuộc bầu cử lần này diễn ra trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với việc vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, có những yêu cầu cao hơn về chất lượng đại biểu đại diện, hiệu lực quản trị và chuyển đổi số. Do đó, toàn bộ công tác chuẩn bị phải được triển khai sớm, bài bản, đồng bộ, chặt chẽ, tuyệt đối không để xảy ra tình trạng bị động, lúng túng, nhất là ở cơ sở. Tinh thần chỉ đạo được quán triệt xuyên suốt là “rõ việc, rõ người, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ, rõ sản phẩm”, gắn trách nhiệm trực tiếp của người đứng đầu, tăng cường cơ chế giao ban, báo cáo nhanh và kiểm tra thường xuyên, kịp thời chấn chỉnh những thiếu sót ngay từ đầu.   

Trong tương quan với các khóa trước, Chủ tịch Quốc hội, Chủ tịch Hội đồng Bầu cử quốc gia cho biết, nếu Quốc hội khóa XIV tập trung hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, khóa XV phải ứng phó với đại dịch và biến động toàn cầu chưa từng có, thì khóa XVI đứng trước yêu cầu nâng tầm năng lực lập pháp, giám sát và quyết sách trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển nhanh và bền vững hơn. Điều đó đòi hỏi mỗi đại biểu không chỉ có bản lĩnh chính trị vững vàng, mà còn phải có trí tuệ, tư duy đổi mới, khát vọng cống hiến, khả năng phản biện độc lập và trách nhiệm giải trình cao trước Nhân dân. 

Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 không chỉ là một dấu mốc chính trị theo chu kỳ hiến định, mà còn là dấu mốc đối với năng lực tự đổi mới và hoàn thiện của bộ máy nhà nước trong giai đoạn phát triển mới - hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Khi mô hình chính quyền địa phương được tổ chức lại theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, tăng phân cấp, phân quyền; khi chuyển đổi số không còn là khẩu hiệu mà trở thành nền tảng quản trị; khi yêu cầu về chất lượng đại biểu ngày càng cao và thực chất hơn - thì lá phiếu của cử tri không đơn thuần là lựa chọn người đại diện, mà chính là lựa chọn phương thức vận hành quyền lực nhà nước trong kỷ nguyên mới.

Chính bởi vậy, một điểm nhấn quan trọng được Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Chủ tịch Hội đồng Bầu cử quốc gia nhiều lần nhấn mạnh là công tác hiệp thương, giới thiệu người ứng cử đại biểu phải được tiến hành dân chủ, công khai, minh bạch, bảo đảm đúng tiêu chuẩn, cơ cấu, thành phần theo quy định; coi trọng chất lượng, uy tín, sự gắn bó với Nhân dân. Tăng cường đại biểu có chuyên môn sâu về: kinh tế số, chuyển đổi số, quản trị công hiện đại, pháp luật, tài chính, ngân sách… Chú trọng đại biểu trẻ, đại biểu nữ, đại biểu dân tộc thiểu số, bảo đảm cơ cấu hợp lý nhưng không hạ thấp tiêu chuẩn. Cần rà soát kỹ lưỡng hồ sơ, tăng cường công khai thông tin ứng cử viên trên nền tảng số; tăng cường vai trò giám sát của cử tri nơi cư trú và nơi công tác; ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý hồ sơ, thông tin ứng cử viên; kiên quyết đưa ra khỏi danh sách những trường hợp không đủ tiêu chuẩn, không để sai sót về thủ tục ảnh hưởng đến kết quả chung của cuộc bầu cử.

Song song với đó, công tác lập, rà soát và niêm yết danh sách cử tri phải được thực hiện đúng, đủ, chính xác, kịp thời, bảo đảm quyền bầu cử của công dân, không để “bỏ sót, nhầm lẫn”, nhất là tại các địa bàn đặc thù như khu công nghiệp, khu vực biên giới, vùng đồng bào dân tộc, vùng sông nước, nơi có nhiều lao động đi làm ăn xa, tạm trú, tạm vắng…Cần sử dụng cơ sở dữ liệu dân cư để lập danh sách cử tri chính xác hơn; ứng dụng công nghệ trong kiểm phiếu, tổng hợp kết quả, bảo đảm nhanh, chính xác, minh bạch.

Tại Hội nghị toàn quốc quán triệt Chỉ thị của Bộ Chính trị, triển khai công tác bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng Nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031, Tổng Bí thư Tô Lâm cũng đã nhấn mạnh, nhiệm kỳ 2026 - 2031 là giai đoạn then chốt để hiện thực hoá hai mục tiêu chiến lược 100 năm của đất nước với yêu cầu đặt ra rất cao. Vì vậy cần ưu tiên giới thiệu những người có tư duy đổi mới, dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm; có tầm nhìn và năng lực tham gia hoạch định chính sách kiến tạo cho phát triển địa phương và đất nước trong giai đoạn mới. Tổng Bí thư yêu cầu cần sàng lọc kỹ lưỡng, kiên quyết loại bỏ ngay từ đầu những người có biểu hiện cơ hội chính trị, tham vọng quyền lực, bảo thủ, tư tưởng bè phái, cục bộ, địa phương; những cá nhân có uy tín thấp, đạo đức kém, thiếu trung thực…; không để xảy ra những hiện tượng tiêu cực như vận động không lành mạnh, “chạy” suất ứng cử, “chạy” phiếu bầu, làm sai lệch ý nghĩa cuộc bầu cử.

Qua thực tiễn giám sát tại các địa phương, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Chủ tịch Hội đồng Bầu cử quốc gia lưu ý bài học kinh nghiệm quan trọng là phải duy trì sự chỉ đạo xuyên suốt từ tỉnh đến xã, phường, tổ bầu cử; tăng cường kiểm tra, giám sát của cấp trên đối với cơ sở, tránh tình trạng “trên nóng, dưới lạnh” hoặc chậm tiến độ ở tuyến cuối. Công tác tập huấn nghiệp vụ bầu cử phải được tổ chức theo phương châm “cầm tay chỉ việc”, thống nhất biểu mẫu, quy trình, cách xử lý tình huống, hạn chế tối đa sai sót kỹ thuật, thủ tục – nhất là trong bối cảnh nhiều cán bộ cơ sở mới đảm nhiệm nhiệm vụ. 

Chủ tịch Quốc hội đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu chủ động xây dựng kịch bản, phương án dự phòng cho mọi tình huống có thể phát sinh: an ninh, trật tự; thiên tai, dịch bệnh; sự cố giao thông, điện, thông tin liên lạc… nhất là tại các địa bàn trọng điểm, phức tạp, vùng sâu, vùng xa, vùng sông nước.

Việc bảo đảm an ninh, an toàn cho khu vực bỏ phiếu, hòm phiếu, phiếu bầu, con dấu và quá trình kiểm phiếu phải được đặt ở mức cao nhất; đồng thời, các khiếu nại, tố cáo liên quan đến bầu cử phải được giải quyết kịp thời, đúng trình tự, dứt điểm từ cơ sở, không để hình thành “điểm nóng”.

Cùng với công tác tổ chức, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Chủ tịch Hội đồng bầu cử Quốc gia yêu cầu công tác thông tin, tuyên truyền cần được triển khai đồng bộ, bài bản, có trọng tâm, trọng điểm, phù hợp từng nhóm đối tượng, từng vùng miền, từng loại hình truyền thông. Nội dung tuyên truyền không chỉ dừng ở việc phổ biến quy định pháp luật về bầu cử, mà phải làm rõ ý nghĩa chính trị – pháp lý – xã hội của cuộc bầu cử; khẳng định đây là quyền và trách nhiệm thiêng liêng của mỗi công dân trong việc tham gia xây dựng bộ máy nhà nước.

Các cơ quan báo chí, phát thanh, truyền hình, hệ thống thông tin cơ sở, nền tảng số… cần tăng cường thời lượng, đa dạng hình thức thể hiện; chú trọng giới thiệu đầy đủ, khách quan tiểu sử, quá trình công tác, chương trình hành động của người ứng cử; giúp cử tri có thông tin chính xác, toàn diện để cân nhắc, lựa chọn. Công tác tuyên truyền phải hướng tới nâng cao nhận thức, khơi dậy tinh thần trách nhiệm, củng cố niềm tin và tạo sự đồng thuận xã hội.

Đặc biệt, tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, khu công nghiệp, khu vực có đông lao động tạm trú, công tác tuyên truyền cần linh hoạt về phương thức, bảo đảm mọi công dân đều được tiếp cận thông tin đầy đủ, dễ hiểu, kịp thời. Việc ứng dụng công nghệ thông tin, khai thác hiệu quả nền tảng số, kết hợp giữa truyền thông truyền thống và truyền thông mới sẽ góp phần mở rộng độ phủ và nâng cao hiệu quả tuyên truyền.

Song song với đó, các cơ quan chức năng cần chủ động theo dõi, nắm chắc tình hình dư luận xã hội; kịp thời phát hiện, xử lý và phản bác các thông tin sai trái, xuyên tạc, kích động, gây hoang mang dư luận liên quan đến công tác bầu cử. Việc bảo đảm môi trường thông tin lành mạnh, minh bạch có ý nghĩa quan trọng trong việc giữ vững niềm tin của Nhân dân và bảo đảm cuộc bầu cử diễn ra dân chủ, đúng pháp luật.

Chủ tịch Quốc hội nhiều lần nhấn mạnh, tuyên truyền tốt sẽ tạo khí thế thi đua sôi nổi trong toàn xã hội, để ngày bầu cử thực sự trở thành ngày hội của toàn dân – nơi mỗi lá phiếu được gửi gắm niềm tin, kỳ vọng và trách nhiệm đối với tương lai đất nước.

Xuyên suốt trong các chỉ đạo, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Chủ tịch Hội đồng Bầu cử quốc gia luôn nhắc nhở, lưu ý thời gian còn lại không nhiều, công việc rất lớn, yêu cầu rất cao, đòi hỏi cả hệ thống chính trị phải hành động quyết liệt, kỷ luật, trách nhiệm, không để gián đoạn công việc trong giai đoạn chuyển tiếp giữa hai nhiệm kỳ.

Sự chuẩn bị kỹ lưỡng, chặt chẽ, khoa học cho cuộc bầu cử không đơn thuần nhằm bảo đảm thành công về mặt tổ chức, mà quan trọng hơn là bảo đảm lựa chọn được những đại biểu thực sự ưu tú, tiêu biểu về bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, trình độ chuyên môn và tinh thần phụng sự Nhân dân. Đó là tiền đề để Quốc hội Việt Nam khóa XVI và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ mới có thể bắt tay ngay vào công việc nâng cao chất lượng lập pháp, tăng cường giám sát, quyết định đúng đắn, kịp thời những vấn đề quan trọng của đất nước và địa phương, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Cuộc bầu cử lần này mang ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi một sự kiện chính trị thông thường. Đó là bước chuyển tiếp quan trọng để đổi mới phương thức hoạt động của Quốc hội Việt Nam và HĐND các cấp, tạo động lực mới cho tiến trình hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, xây dựng bộ máy nhà nước tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, thực sự của dân, do dân và vì dân. 

Thành công của cuộc bầu cử sẽ đồng thời củng cố niềm tin của cử tri, Nhân dân đối với Đảng và Nhà nước, khẳng định tính dân chủ, minh bạch và nghiêm minh của pháp luật; tăng cường chất lượng đại biểu đại diện và tiếp tục khẳng định vai trò của Quốc hội Việt Nam cùng Hội đồng nhân dân các cấp trong việc dẫn dắt tiến trình phát triển đất nước, bảo đảm mọi quyết sách lớn đều bắt nguồn từ ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân. 

Cách đây 80 năm trong Lời kêu gọi quốc dân đi bỏ phiếu đăng trên Báo Cứu quốc, số 134 ra ngày 5/1/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn: “Những người trúng cử, sẽ phải ra sức giữ vững nền độc lập của Tổ quốc, ra sức mưu sự hạnh phúc cho đồng bào. Phải luôn luôn nhớ và thực hành câu: Vì lợi nước, quên lợi nhà; vì lợi chung, quên lợi riêng. Phải làm cho xứng đáng với đồng bào, cho xứng đáng với Tổ quốc.”

Lời dặn ấy không chỉ là thông điệp cho cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, mà còn là chuẩn mực đạo đức – chính trị bền vững cho mọi thế hệ đại biểu Quốc hội. Trong giai đoạn đất nước bước vào nhiệm kỳ mới với yêu cầu phát triển nhanh và bền vững hơn, khát vọng vươn lên mạnh mẽ hơn, lời nhắc nhở “vì lợi nước, quên lợi nhà; vì lợi chung, quên lợi riêng” càng mang ý nghĩa sâu sắc. Đó chính là thước đo phẩm chất của người đại biểu dân cử – đặt lợi ích quốc gia, dân tộc lên trên hết; lấy hạnh phúc của Nhân dân làm mục tiêu tối thượng cho mọi quyết sách.