(CLO) Ngày 19/3, tại Hà Nội, Trung tâm Bồi dưỡng Nghiệp vụ Báo chí - Hội Nhà báo Việt Nam (VJTC) phối hợp với Viện Nghiên cứu vùng và đô thị (IRUS) tổ chức khai mạc Hội thảo “Truyền thông về năng lượng tái tạo hướng đến Net Zero 2026” (MERE2026).

Sự kiện nhằm bồi dưỡng kỹ năng, cập nhật kiến thức chuyên sâu cho đội ngũ người làm báo trong bối cảnh toàn cầu hóa và ứng phó với biến đổi khí hậu.

Cung cấp góc nhìn khách quan để công chúng hiểu rõ cả cơ hội và thách thức

Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Nguyễn Đức Lợi, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam nhấn mạnh, quá trình chuyển dịch năng lượng toàn cầu đang diễn ra mạnh mẽ. Việt Nam đã thể hiện quyết tâm chính trị cao độ với cam kết đạt mức phát thải ròng bằng “0” (Net Zero) vào năm 2050.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, hàng loạt chính sách thúc đẩy năng lượng tái tạo, tối ưu hóa hiệu quả sử dụng năng lượng và giảm dần sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch đã được ban hành.

Tuy nhiên, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam lưu ý, chuyển dịch năng lượng không đơn thuần là bài toán về công nghệ hay nguồn vốn. Quá trình này tác động trực tiếp đến các khía cạnh kinh tế - xã hội, bao gồm việc làm, sinh kế của người dân và yêu cầu cốt lõi là bảo đảm một sự "chuyển đổi công bằng, bền vững".

Trong bối cảnh đó, truyền thông đóng vai trò thiết yếu trong việc cung cấp thông tin chính xác, khách quan để công chúng hiểu rõ cả cơ hội lẫn thách thức.

Dù chủ đề năng lượng và biến đổi khí hậu đòi hỏi tính chuyên môn cao, đây đồng thời là "mảnh đất" giàu tiềm năng để các cơ quan báo chí thực hiện những tuyến bài chất lượng, lan tỏa nhận thức và thúc đẩy nền kinh tế xanh.

Báo chí là cầu nối giữa khoa học, chính sách và công chúng

Đồng tình với quan điểm trên, GS.TS. Nguyễn Văn Phước - Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật TP Hồ Chí Minh ví truyền thông như một “ngọn hải đăng” định hướng dư luận. Cuộc cách mạng năng lượng đòi hỏi sự chung tay của toàn xã hội chứ không chỉ là nỗ lực đơn độc của Chính phủ hay giới doanh nghiệp.

Thông qua lăng kính báo chí, những chính sách vĩ mô mang tính kỹ thuật khô khan sẽ được "mềm hóa" và trở nên gần gũi với cộng đồng. Báo chí không chỉ lan tỏa các giải pháp tiên tiến, chia sẻ bài học kinh nghiệm quốc tế mà còn trực tiếp chỉ ra những rào cản hiện hữu như: yêu cầu vốn đầu tư khổng lồ, những điểm nghẽn về cơ chế hay sự thiếu đồng bộ trong hệ thống pháp lý. Từ đó, báo chí thực hiện tốt vai trò phản biện, góp phần hoàn thiện thể chế.

Để nâng cao hiệu quả truyền thông hướng tới mục tiêu Net Zero, các chuyên gia tại hội thảo đã đề xuất một số định hướng trọng tâm. Trước hết, cần tăng cường truyền thông chính sách, bám sát các chiến lược quốc gia về biến đổi khí hậu và phát triển năng lượng xanh.

Tiếp đó là nhân rộng điển hình, lan tỏa mạnh mẽ các mô hình năng lượng tái tạo tiêu biểu, hiệu quả trong thực tiễn. Các cơ quan báo chí cũng cần đổi mới phương thức tác nghiệp, tích cực ứng dụng các xu hướng báo chí hiện đại như báo chí dữ liệu và báo chí giải pháp để tăng tính thuyết phục.

Đặc biệt, truyền thông phải đề cao tính nhân văn, hướng luồng thông tin bảo đảm quá trình chuyển dịch năng lượng diễn ra hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường, với mục tiêu cao nhất là không để ai bị bỏ lại phía sau.

Hội thảo MERE2026 là bước tiếp nối nỗ lực của Hội Nhà báo Việt Nam trong việc nâng cao kỹ năng nghiệp vụ cho hội viên. Trong khuôn khổ chương trình, bên cạnh các phiên thảo luận chuyên sâu, học viên sẽ được tham gia các chuyến đi thực tế tại các mô hình năng lượng tái tạo để tích lũy tư liệu sống.

Đáng chú ý, sau hội thảo, Ban Tổ chức sẽ xét chọn những phóng viên có ý tưởng đề cương xuất sắc nhất để bước vào vòng hỗ trợ chuyên sâu. Các tác giả này sẽ nhận được sự đồng hành từ các chuyên gia hàng đầu và được cấp kinh phí nhằm hoàn thiện, xuất bản các tác phẩm báo chí chất lượng cao về chủ đề này trong năm 2026.